آمار

تعداد نشریات16
تعداد شماره‌ها147
تعداد مقالات1,156
تعداد مشاهده مقاله4,105,237
تعداد دریافت فایل اصل مقاله163,066
عباسی, صادق, کارگر, بهمن. (1404). تاب‌آوری امنیتی جمهوری اسلامی ایران در برابر مخاطرات طبیعی حاصل از توسعه شهری و فناوری‌های پرریسک.. , 2(4), 58-78.
صادق عباسی; بهمن کارگر. "تاب‌آوری امنیتی جمهوری اسلامی ایران در برابر مخاطرات طبیعی حاصل از توسعه شهری و فناوری‌های پرریسک.". , 2, 4, 1404, 58-78.
عباسی, صادق, کارگر, بهمن. (1404). 'تاب‌آوری امنیتی جمهوری اسلامی ایران در برابر مخاطرات طبیعی حاصل از توسعه شهری و فناوری‌های پرریسک.', , 2(4), pp. 58-78.
عباسی, صادق, کارگر, بهمن. تاب‌آوری امنیتی جمهوری اسلامی ایران در برابر مخاطرات طبیعی حاصل از توسعه شهری و فناوری‌های پرریسک.. , 1404; 2(4): 58-78.

تاب‌آوری امنیتی جمهوری اسلامی ایران در برابر مخاطرات طبیعی حاصل از توسعه شهری و فناوری‌های پرریسک.

نشریه علمی آفاق اطلاعات
مقاله 3، دوره 2، شماره 4، اسفند 1404، صفحه 58-78    اصل مقاله (362.04 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسندگان
صادق عباسی* ؛ بهمن کارگر
چکیده
زمینه:جمهوری اسلامی ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خاص خود، با تراکم فزاینده‌ای از مخاطرات مدرن در هم تنیده روبروست که نیازمند بازتعریفی بنیادین از دکترین‌های امنیتی سنتی است. این پژوهش در بستر این واقعیت انجام شده که توسعه شهری فزاینده (به‌ویژه در کلان‌شهرها)، شدت مخاطرات طبیعی ناشی از تغییرات اقلیمی و فرونشست‌های زمین‌شناختی، و گسترش روزافزون وابستگی به زیرساخت‌های فناورانه پرریسک، تهدیدات نوظهوری هستند که بقای امنیتی در سطوح ملی و خرد را به شدت به چالش می‌کشند. این امر، که می‌توان آن را تبلور عینی فرسایش تدریجی ساختارهای امنیتی در مواجهه با تهدیدات چندوجهی دانست، نادیده گرفتن راهکارهای پیشگیرانه را تبدیل به عاملی مستقیم برای کاهش امنیت ملی می‌کند.
هدف:هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی و تبیین دقیق جایگاه و میزان تاب‌آوری امنیتی کشور در برابر دو دسته کلیدی از مخاطرات مدرن مذکور- یعنی مخاطرات توسعه شهری- محیطی (مانند کم‌آبی و مخاطرات زمین‌شناختی) و مخاطرات فناورانه (مانند حملات سایبری زیرساختی) می‌باشد. این تبیین با در نظر گرفتن همبستگی این عوامل با مفاهیم امنیتی کلان ملی صورت گرفته است.
روش تحقیق:این مقاله با رویکردی ترکیبی که شامل تحلیل کیفی عمیق و مقایسه کمی تطبیقی است، طراحی و اجرا شده است. چارچوب مفهومی اصلی پژوهش بر اساس مدل جهانی سندای برای کاهش ریسک بلایا (UNDRR) بنا شده است که امکان تحلیل تأثیرات متقابل توسعه شهری، مخاطرات محیطی، و مخاطرات فناورانه بر ساختار کلی امنیت را فراهم می‌آورد. در این راستا، اسناد بالادستی، گزارش‌های کارشناسی، و داده‌های مرتبط با بحران‌های اخیر کشور مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافته ها:نتایج پژوهش به وضوح نشان می‌دهد که توسعه شهری فاقد برنامه‌ریزی دقیق و متوازن، همراه با وجود شکاف‌های نهادی در مدیریت بحران‌های پیچیده فناورانه و ضعف در سیستم‌های پیش‌بینی ریسک‌های محیطی، منجر به کاهش معنادار سطح تاب‌آوری امنیتی در سه سطح حیاتی: اجتماعی (کاهش همبستگی و آمادگی عمومی)، نهادی (ناکارآمدی در هماهنگی میان‌بخشی)، و زیرساختی(آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی) گردیده است. در نتیجه‌گیری، پژوهش بر ضرورت فوری بازتعریف مدل حکمرانی ریسک، با محوریت رویکرد امنیت انسان‌محور.تأکید کرده و مجموعه‌ای از راهکارهای سیاستی مبتنی بر یشگیری در مبدأ را برای نهادهای تصمیم‌گیرنده ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
تاب‌آوری امنیتی؛ مخاطرات طبیعی؛ توسعه شهری؛ فناوری‌های پرریسک؛ امنیت ملی؛ حکمرانی ریسک
مراجع
منابع :

منابع فارسی:

  1. ایرانی، ع.، و محمدی، س. (۱۳۹۹). حکمرانی محیط زیست و چالش‌های امنیت ملی در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
2.بلاسم، م.، و احمدی، ی. (۱۳۹۷). تحلیل آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی شهری در برابر مخاطرات سایبری-فیزیکی. فصلنامه مطالعات دفاعی و امنیت پایدار، ۹(۳۴)، ۶۵-۸۸.

3.توفیقی، ح. و قادری، ف. (۱۳۹۶). ابعاد ژئوپلیتیکی بحران آب و تأثیر آن بر امنیت غذایی در ایران. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، ۳۲(۱)، ۱-۲۳.

4.سازمان مدیریت بحران کشور. (۱۴۰۰). گزارش ملی ارزیابی ریسک و آمادگی در برابر بلایای طبیعی. تهران: معاونت راهبردی

5.سپه وند، م.، و مرادی، ا. (۱۳۹۸). فرونشست زمین در دشت‌های ایران: ابعاد محیطی، شهری و راهکارهای بازدارنده. مجله پژوهش‌های جغرافیایی ایران، ۱۴(۲)، ۴۵-۶۸.

 6.فلاحی، م.، رضوی، ی.، و صمدی، ع. (۱۳۹۵). برنامه‌ریزی منطقه‌ای توسعه پایدار و مدیریت شهری در ایران. تهران: انتشارات سمت.

7.قادری، ک. (۱۳۹۹). حکمرانی تاب‌آوری (در مواجهه با تهدیدات پیچیده: مطالعه تطبیقی ایران و ترکیه. فصلنامه مدیریت دولتی، ۱۲(۴)، ۱۰۱-۱۲۵.

8.مرکز راهبردی امنیت ملی. (۱۳۹۴). سند راهبردی امنیت زیرساخت‌های حیاتی. تهران: دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی.

9.وزارت نیرو. (۱۴۰۰). سند راهبردی مدیریت منابع آب و بهره‌وری در بخش‌های مصرف. تهران: معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی.

منابع انگلیسی:

  1. Cutter, S. L., Gallina, I., & Lakshmanan, E. (2003). The indices of community resilience. Disasters, 27(1), 1-6.
  2. Bruneau, M., Jean-Paul, M., & Sipkema, P. (2003). Resilience as a useful concept for risk reduction. Natural Hazards Review, 4(2), 73-89.
  3. Hollnagel, E. (2014). Safety-I and Safety-II: The Past and Future of Safety Management. Ashgate Publishing.
  4. Kapucu, N., & Arslan, T. (2014). Interorganizational coordination in disaster management: an examination of the US and Turkey. Disaster Prevention and Management 23(2), 171-188.
  5. Mitchell, J. K. (2003). Critical infrastructure protection: The need for a risk-based approach. Applied Geography, 23(2-3), 107-120.
  6. National Research Council. (2012). Disaster Resilience: A Review of Current Knowledge and Preliminary Frameworks. The National Academies Press.
  7. Paton, D., & Johnston, D. (2006). Disaster preparedness: A social capacity framework. Natural Hazards, 39(3), 311-331.

 

 

 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 3
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1